Jak obliczyć nachylenie stoku? Nachylenie w stopniach to arcus tangens z różnicy wysokości podzielonej przez odległość poziomą. Stok o różnicy wysokości 100 m na 200 m odległości poziomej ma nachylenie 26,6 stopnia. Z mapy: im bliżej siebie warstwice, tym stromiej. Teren powyżej 30 stopni to teren lawinowy. Większość lawin ze skiturowcami startuje na stokach 30 do 45 stopni. Wpisz dane poniżej, aby obliczyć kąt nachylenia.
Dwa sposoby liczenia: z pomiaru w terenie (odległość i wysokość) lub z mapy (warstwice i ekwidystanta). Wynik w stopniach i procentach, z oznaczeniem strefy ryzyka lawinowego wg EAWS.
Różnica wysokości stoku (m)
Odległość pozioma (m)
Różnica wysokości to ile metrów w pionie ma stok. Odległość pozioma to dystans w rzucie poziomym (nie wzdłuż stoku). Zmierz na mapie lub aplikacją.
Tabela nachylenia stoku a ryzyko lawinowe
| Nachylenie | Procent | Strefa | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| Poniżej 30° | poniżej 58% | Niskie ryzyko | Poza zagrożeniem (jeśli nic nad Tobą) |
| 30 do 35° | 58 do 70% | Teren lawinowy | Większość lawin ze skiturowcami startuje tutaj |
| 35 do 40° | 70 do 84% | Podwyższone | Wymaga doświadczenia i oceny pokrywy |
| 40 do 45° | 84 do 100% | Bardzo wysokie | Teren ekstremalny, najwyższe ryzyko płyty |
| Powyżej 45° | powyżej 100% | Ekstremalny | Tylko dla ekspertów |
Próg 30 stopni to granica terenu lawinowego według EAWS. Pamiętaj, że lawina może zejść z góry na teren płaski: jeśli stoisz pod stromym stokiem, też jesteś zagrożony.
Jak obliczyć nachylenie stoku w terenie
Nachylenie stoku obliczasz z dwóch wielkości: różnicy wysokości (ile metrów w pionie ma stok) i odległości poziomej (dystans w rzucie poziomym, nie wzdłuż zbocza). Wzór to arcus tangens z ilorazu tych dwóch wartości. Na przykład stok o różnicy wysokości 100 metrów na odległości poziomej 200 metrów ma nachylenie arctan(100/200), czyli 26,6 stopnia. W terenie najłatwiej zmierzyć nachylenie klinometrem (przyrząd lub aplikacja na telefon) przyłożonym wzdłuż linii spadku. Klinometr pokazuje kąt bezpośrednio. Alternatywnie użyj kijka i poziomicy lub aplikacji z funkcją pomiaru nachylenia.
Jak odczytać nachylenie z mapy
Na mapie topograficznej nachylenie odczytasz z warstwic (linii łączących punkty o tej samej wysokości). Im bliżej siebie warstwice, tym stromiej. Aby obliczyć kąt, potrzebujesz trzech wartości: ekwidystanty (różnicy wysokości między sąsiednimi warstwicami, podanej w legendzie mapy, zwykle 10 lub 20 metrów), liczby warstwic które przecina Twój odcinek, oraz odległości tego odcinka zmierzonej na mapie i przeliczonej na teren według skali. Różnica wysokości to ekwidystanta razy liczba warstwic. Odległość rzeczywista to odległość na mapie razy mianownik skali. Potem stosujesz ten sam wzór arcus tangens. Mapy w skali 1:25000 dają dokładniejszy odczyt niż 1:50000.
Dlaczego 30 stopni to granica terenu lawinowego
Próg 30 stopni nie jest przypadkowy. Poniżej tego nachylenia śnieg zazwyczaj nie osiąga naprężenia ścinającego potrzebnego do oderwania się płyty śnieżnej. Powyżej 30 stopni siły grawitacji działające wzdłuż stoku stają się na tyle duże, że płyta może się oderwać przy dodatkowym obciążeniu, na przykład pod ciężarem narciarza. Europejskie służby lawinowe (EAWS) definiują stoki powyżej 30 stopni jako strome, czyli potencjalnie lawinowe. Najwięcej lawin wyzwalanych przez ludzi startuje na stokach od 30 do 45 stopni, z największą koncentracją wokół 38 stopni. Powyżej 50 stopni śnieg częściej osypuje się drobnymi obsuwami, zanim zgromadzi się go niebezpiecznie dużo, choć przy odpowiednich warunkach możliwe są tam duże lawiny.
Pamiętaj o terenie nad Tobą
Nachylenie stoku, na którym stoisz, to nie wszystko. Lawina wyzwolona wyżej może zejść na teren płaski i Cię dosięgnąć. Jeśli idziesz doliną pod stromym stokiem o nachyleniu powyżej 30 stopni, jesteś w strefie zagrożenia, nawet jeśli sam idziesz po płaskim. Dlatego planując trasę, patrz nie tylko pod nogi, ale też na stoki nad Tobą. Pułapki terenowe takie jak wąwozy, koryta potoków i podcięcia zboczy zwiększają konsekwencje nawet małej lawiny, bo śnieg gromadzi się w nich głębiej. Ocena terenu to zawsze ocena całego otoczenia, nie pojedynczego punktu.
Co dalej
Gdy znasz nachylenie, możesz ocenić ryzyko lawinowe metodą redukcji Muntera, która łączy nachylenie z poziomem zagrożenia z komunikatu. Czas przejścia trasy oszacujesz kalkulatorem czasu wejścia. Przed każdym wyjściem sprawdź aktualny komunikat lawinowy TOPR.
Najczęściej zadawane pytania
Jak obliczyć nachylenie stoku w stopniach?
Nachylenie to arcus tangens z różnicy wysokości podzielonej przez odległość poziomą. Stok 100 m wysokości na 200 m odległości poziomej ma nachylenie arctan(0,5), czyli 26,6 stopnia. Najłatwiej zmierzyć klinometrem lub aplikacją na telefon.
Jakie nachylenie stoku jest niebezpieczne lawinowo?
Powyżej 30 stopni to teren lawinowy według EAWS. Większość lawin ze skiturowcami startuje na stokach 30 do 45 stopni, z największą koncentracją wokół 38 stopni. Poniżej 30 stopni teren jest zasadniczo poza zagrożeniem, o ile nie ma nad Tobą stromszych stoków.
Jak odczytać nachylenie z warstwic na mapie?
Im bliżej siebie warstwice, tym stromiej. Oblicz różnicę wysokości (ekwidystanta razy liczba warstwic) i odległość rzeczywistą (odległość na mapie razy skala), potem zastosuj arcus tangens. Mapa 1:25000 daje dokładniejszy odczyt niż 1:50000.
Ile stopni to 100 procent nachylenia?
45 stopni. Procent nachylenia to stosunek wysokości do odległości poziomej razy 100. Przy 45 stopniach wysokość równa się odległości, więc nachylenie wynosi 100 procent. Uwaga: 100 procent to nie pion. Pion to nieskończony procent.
Czy jestem bezpieczny na płaskim terenie pod stromym stokiem?
Nie. Lawina wyzwolona wyżej może zejść na teren płaski. Jeśli idziesz pod stokiem powyżej 30 stopni, jesteś w strefie zagrożenia, nawet stojąc na płaskim. Planując trasę, obserwuj stoki nad Tobą, nie tylko teren pod nogami.
Kalkulator podaje nachylenie geometryczne. Samo nachylenie nie wystarcza do oceny ryzyka lawinowego, które zależy też od poziomu zagrożenia, stanu pokrywy śnieżnej i ekspozycji. Pomiar w terenie zawsze dokładniejszy niż z mapy. Nie wchodź w teren lawinowy bez kursu, sprzętu ratunkowego i partnera.
Progi stref ryzyka wg EAWS (European Avalanche Warning Services). Ostatnia aktualizacja: czerwiec 2026.